733 848 489
Kupujesz przyłbicę spawalniczą i na karcie produktu widzisz 1/1/1/1. Obok stoi tańszy model oznaczony 1/1/1/2. Pierwsza myśl jest oczywista: cztery jedynki muszą oznaczać lepszą maskę. Tylko że te cztery cyfry nie są oceną całej przyłbicy. Nie mówią, czy filtr wykryje TIG przy 5 A, ile ma sensorów, jak szybko reaguje elektronika ani czy obraz będzie miał naturalne kolory. To cztery osobne oceny właściwości optycznych filtra ADF.
W tym poradniku przełożymy oznaczenia z normy na warsztat. Bez zatrzymywania się na definicjach typu „zmienność współczynnika przepuszczania”. Pokażemy, co faktycznie widzi spawacz, gdzie różnica między 1/1/1/1 a 1/1/1/2 może wyjść podczas pracy i czego z tych czterech cyfr absolutnie nie da się wywnioskować.
Klasa optyczna to tylko jeden z parametrów, które warto sprawdzić przed zakupem. Znaczenie mają również sensory, zakres DIN, pole widzenia, True Color, ergonomia oraz sposób, w jaki zamierzasz spawać. Jeśli chcesz spojrzeć na wybór całościowo, zobacz nasz główny poradnik: jak wybrać dobrą przyłbicę do MIG/MAG, TIG lub MMA.
- Co oznacza klasa optyczna przyłbicy spawalniczej?
- Cztery cyfry klasy optycznej - jak je czytać?
- 1/1/1/1 a 1/1/1/2 – gdzie różnica wychodzi w praktyce?
- Czego klasa optyczna nie mówi o przyłbicy?
- Klasa optyczna a True Color
- EN 379 i EN ISO 16321 – jak czytać oznaczenia?
- 1/1/1/1 i 1/1/1/2 w ofercie Allweld
- Kiedy warto dopłacić do 1/1/1/1?
- Najczęściej zadawane pytania
- 1/1/1/1 nie jest oceną całej przyłbicy. To cztery osobne oceny właściwości optycznych filtra.
- 1 jest najlepszą klasą w tradycyjnym czterocyfrowym systemie EN 379.
- 1/1/1/2 nadal oznacza bardzo dobrą optykę. Różnica względem 1/1/1/1 występuje w ostatnim parametrze - zachowaniu filtra przy patrzeniu pod kątem.
- Klasa optyczna nie mówi, od ilu amperów filtr wykrywa TIG, ile ma sensorów ani jak działa elektronika.
- True Color i 1/1/1/1 to dwa różne zagadnienia.
Co oznacza klasa optyczna przyłbicy spawalniczej?
Oznaczenie takie jak 1/1/1/1 pochodzi z systemu klasyfikacji stosowanego dla automatycznych filtrów spawalniczych według EN 379. Filtr był oceniany w czterech niezależnych kategoriach, a wynik każdej z nich zapisywano osobną cyfrą. Kolejność jest stała: klasa optyczna, rozproszenie światła, zmienność przepuszczalności oraz zależność przepuszczalności od kąta patrzenia.
Dlatego zapis 1/1/1/2 nie oznacza „przyłbicy klasy drugiej”. Oznacza najwyższą klasę w trzech pierwszych testach i klasę 2 tylko w czwartym. To ważne, bo właśnie ostatnia cyfra jest główną różnicą pomiędzy najczęściej spotykanymi oznaczeniami 1/1/1/1 i 1/1/1/2.
Cztery cyfry klasy optycznej - jak je czytać?
Zamiast zapamiętywać laboratoryjne nazwy, najlepiej przełożyć je na to, co faktycznie widzi spawacz podczas pracy.
| Cyfra | Co jest badane? | Co może zauważyć spawacz? |
|---|---|---|
| 1. | Klasa optyczna | Czy geometria detalu wygląda naturalnie, czy obraz jest optycznie zniekształcony. |
| 2. | Rozproszenie światła | Czy obraz jest czysty i kontrastowy, czy wokół jasnego łuku pojawia się większa mgiełka lub halo. |
| 3. | Zmienność przepuszczalności | Jak równomierne jest zaciemnienie w różnych częściach pola widzenia. |
| 4. | Zależność od kąta patrzenia | Jak bardzo charakter zaciemnienia zmienia się, gdy nie patrzysz przez filtr idealnie na wprost. |
Pierwsza cyfra - zniekształcenie obrazu
Pierwsza cyfra odpowiada za to, jak poprawnie filtr pokazuje geometrię obserwowanego przedmiotu. Wyobraź sobie prostą krawędź rury, szczelinę między dwoma blachami albo końcówkę drutu spawalniczego. Dobry filtr nie powinien sprawiać wrażenia, że linia lekko „ucieka”, załamuje się albo zmienia położenie, gdy poruszasz głową. W klasie 1 zniekształcenia są najmniejsze w ramach tej klasyfikacji, co ma szczególne znaczenie przy TIG-u, gdzie operator długo obserwuje niewielkie jeziorko, położenie elektrody i krawędzie złącza.
Nie oznacza to oczywiście, że filtr o niższej klasie działa jak krzywe lustro. Im niższa klasa, tym większa dopuszczalna odchyłka optyczna i większa szansa, że przy długiej, precyzyjnej pracy różnica stanie się zauważalna.
Druga cyfra - rozproszenie światła i efekt „mgiełki”
Druga cyfra dotyczy rozproszenia światła wewnątrz filtra. Najłatwiej porównać to do patrzenia przez idealnie czystą szybę i szybę pokrytą delikatną mgiełką. Przy większym rozproszeniu spada kontrast, a wokół bardzo jasnego łuku może pojawić się bardziej widoczne halo. Szczegóły bezpośrednio przy jeziorku stają się wtedy mniej czytelne.
Klasa 1 oznacza najmniejsze rozproszenie spośród trzech klas. Dlatego dwa filtry mogą poprawnie pokazywać geometrię detalu, ale jeden będzie sprawiał wrażenie bardziej czystego i kontrastowego.
Trzecia cyfra - równomierność zaciemnienia
Trzecia cyfra opisuje zmienność przepuszczalności światła w obrębie filtra. W praktyce chodzi o to, czy zaciemnienie zachowuje się możliwie równomiernie w całym użytecznym obszarze wizjera. Ma to coraz większe znaczenie wraz ze wzrostem pola widzenia, ponieważ przy dużym filtrze oczy znacznie częściej pracują również poza samym środkiem kasety.
W klasie 1 dopuszczalna zmienność jest najmniejsza. Nie znaczy to, że gorsza klasa automatycznie tworzy wyraźne jasne „dziury” w filtrze - różnice są znacznie subtelniejsze i podlegają określonym tolerancjom pomiarowym.
Czwarta cyfra - zależność od kąta patrzenia
To właśnie czwarta cyfra odpowiada za najpopularniejszą różnicę pomiędzy 1/1/1/1 a 1/1/1/2. Filtr ciekłokrystaliczny nie zachowuje się identycznie przy każdym kącie obserwacji. Gdy patrzysz przez niego mocno ze skosa, charakter przepuszczania światła może się zmieniać. Klasa 1 oznacza mniejszą zależność od kąta niż klasa 2.
Jeżeli spawasz ramę leżącą na stole i przez większość czasu patrzysz centralnie przez filtr, różnica pomiędzy 1/1/1/1 a 1/1/1/2 może być bardzo trudna do zauważenia. Jeżeli natomiast leżysz pod konstrukcją, głowy nie da się ustawić idealnie, a spoinę obserwujesz przez boczną część dużego wizjera, właśnie wtedy parametr zależności kątowej zaczyna mieć większe znaczenie.
Jeżeli różnicę między 1/1/1/1 i 1/1/1/2 masz realnie zauważyć, bardziej prawdopodobne jest to podczas pracy w wymuszonej pozycji i patrzenia przez skraj wizjera niż przy spawaniu prostego elementu na stole.
1/1/1/1 a 1/1/1/2 - gdzie różnica wychodzi w praktyce?
1/1/1/2 to nadal bardzo wysoka klasa optyczna. Pierwsze trzy właściwości otrzymały najwyższą ocenę. Różnica względem 1/1/1/1 dotyczy wyłącznie czwartego parametru - zależności od kąta patrzenia. Dlatego nie wybierałbym przyłbicy według zasady „1/1/1/1 zawsze wygrywa z 1/1/1/2”. To zbyt duże uproszczenie.
Jeżeli dwa modele są podobne pod każdym innym względem, 1/1/1/1 jest oczywiście mocniejszym parametrem optycznym. Jeśli jednak model 1/1/1/2 ma lepszą ergonomię, jaśniejszy stan spoczynkowy, bardziej naturalne odwzorowanie barw albo elektronikę lepiej dopasowaną do Twojej pracy, same cztery cyfry nie powinny rozstrzygać wyboru.
Czego klasa optyczna nie mówi o przyłbicy?
To najważniejszy mit do obalenia. Klasa 1/1/1/1 nie oznacza szybszej, bardziej czułej ani bardziej zaawansowanej elektroniki. Ten zapis opisuje właściwości optyczne filtra, dlatego z samych czterech cyfr nie dowiesz się, od jakiego prądu filtr jest przeznaczony do TIG, ile ma sensorów, jak szeroki jest zakres Sensitivity, jak działa Delay, czy przyłbica dobrze współpracuje z TIG Pulse, jaki ma czas przełączania ani jak wygodne jest nagłowie.
- minimalny prąd TIG,
- liczba i rozmieszczenie sensorów,
- zakres Sensitivity i Delay,
- czas przełączania,
- pole widzenia,
- stan jasny filtra,
- True Color lub odpowiednik,
- waga i ergonomia nagłowia.
Możesz więc mieć przyłbicę 1/1/1/1 o świetnym obrazie, która nie została zaprojektowana do bardzo niskiego TIG-a. Możesz też mieć dobrze zaprojektowaną przyłbicę 1/1/1/2, która bardzo stabilnie pracuje przy niskim amperażu. Tak samo liczba sensorów nie wynika z klasy optycznej – dwusensorowego filtra nie należy automatycznie nazywać słabym czy przestarzałym.
Klasa optyczna a True Color
True Color i klasa optyczna odpowiadają na dwa różne pytania. Klasa optyczna opisuje, jak poprawnie filtr przenosi obraz pod względem zniekształceń, rozproszenia, równomierności i kąta patrzenia. True Color dotyczy natomiast tego, jak filtr przepuszcza poszczególne zakresy światła widzialnego i jak naturalnie odbierasz kolory.
Dlatego filtr 1/1/1/1 może nadal dawać wyraźnie zielonkawy lub niebieskawy obraz, a dobre 1/1/1/2 może oferować bardzo naturalną kolorystykę. Nowoczesne technologie określane nazwami True Color, Natural Color czy ClearLight pozwalają przepuszczać szerszy zakres barw widzialnych niż klasyczne zielone filtry, ale nie oznacza to „pełnego spektrum bez żadnych zmian”.
EN 379 i EN ISO 16321 - jak czytać oznaczenia?
Czterocyfrowe oznaczenia 1/1/1/1 i 1/1/1/2 są mocno związane z normą EN 379, która przez lata była podstawowym punktem odniesienia dla automatycznych filtrów spawalniczych. W Polsce PN-EN 379+A1:2010 została zastąpiona przez system PN-EN ISO 16321, a dodatkowe wymagania dla środków ochrony stosowanych podczas spawania i technik pokrewnych opisuje część EN ISO 16321-2.
Nie oznacza to jednak, że produkt oznaczony EN 379 automatycznie jest nieaktualny albo zły. Na rynku nadal znajduje się wiele produktów opracowanych i opisanych według poprzedniego systemu, a zapis 1/1/1/1 wciąż powszechnie występuje w kartach technicznych. Przy zakupie profesjonalnego PPE warto więc patrzeć również na aktualną deklarację zgodności konkretnego modelu.
1/1/1/1 i 1/1/1/2 w ofercie Allweld
Najłatwiej zrozumieć temat na realnych produktach. Poniższe zestawienie nie jest rankingiem – pokazuje, jak ta sama klasa optyczna łączy się z zupełnie innymi parametrami przyłbicy.
| Model | Klasa | Sensory | Pole widzenia | Co pokazuje ten przykład? |
|---|---|---|---|---|
| IDEAL APS PRO 718G | 1/1/1/2 | 4 | 100 × 53 mm | Klasa 1/1/1/2 może iść w parze z rozbudowaną elektroniką i zastosowaniem do TIG. |
| Magnum Turbo True Color | 1/1/1/2 | 4 | 100 × 60 mm | Dobry przykład konstrukcji, w której ostatnia klasa 2 nie przekreśla jakości całej przyłbicy. |
| Weldman Galaxy True Color | 1/1/1/1 | 5 | 116 × 81 mm | Najwyższa klasa optyczna połączona z dużym polem widzenia i rozbudowaną elektroniką. |
| IDEAL APS EXPERT D43 Panoramic | 1/1/1/1 | 4 + 1 | 116 × 81 mm + boczne filtry | Przy szerokim panoramicznym widzeniu zachowanie obrazu przy różnych kątach ma więcej praktycznego znaczenia. |
Kiedy warto dopłacić do 1/1/1/1?
Dopłata do 1/1/1/1 ma najwięcej sensu wtedy, gdy faktycznie wykorzystasz przewagę czwartego parametru i zależy Ci na maksymalnej jakości optycznej całego układu. Szczególnie warto brać ją pod uwagę przy zawodowej pracy przez wiele godzin, częstym spawaniu w wymuszonych pozycjach, dużych wizjerach oraz wtedy, gdy regularnie patrzysz przez filtr pod kątem.
Jeżeli pracujesz głównie na stole, patrzysz centralnie przez wizjer i spawasz okazjonalnie, dobra przyłbica 1/1/1/2 może być całkowicie wystarczająca. Przy określonym budżecie rozsądniej może być wybrać model 1/1/1/2 z lepszym nagłowiem, większym polem widzenia, sensownym True Color i elektroniką dopasowaną do Twojej metody niż kupować cztery jedynki tylko po to, żeby mieć cztery jedynki. Jeśli spawasz głównie TIG-iem, zobacz też poradnik jaka przyłbica do TIG, gdzie omawiamy minimalny prąd, Sensitivity, sensory i TIG Pulse.
Jeśli dwa porównywane modele są podobne pod względem elektroniki, ergonomii i funkcji, wybralibyśmy 1/1/1/1. Jeżeli jednak cztery jedynki wymagają rezygnacji z parametrów ważniejszych dla konkretnej pracy - np. minimalnego TIG, większego pola widzenia czy lepszego nagłowia – sama klasa optyczna nie powinna decydować o zakupie.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza klasa optyczna 1/1/1/1?
To cztery osobne klasy dotyczące jakości optycznej, rozproszenia światła, zmienności przepuszczalności oraz zależności od kąta patrzenia. Cyfra 1 oznacza najlepszą klasę w każdej z tych kategorii w systemie EN 379.
Czy 1/1/1/1 jest dużo lepsze od 1/1/1/2?
Różnica występuje tylko w czwartej kategorii, czyli zależności filtra od kąta patrzenia. Przy pracy centralnie przez wizjer może być trudna do zauważenia, a większe znaczenie ma w wymuszonych pozycjach.
Czy przyłbica 1/1/1/2 ma słabą optykę?
Nie. Pierwsze trzy parametry mają najwyższą klasę 1. Klasa 2 dotyczy wyłącznie zachowania filtra przy zmianie kąta patrzenia.
Czy 1/1/1/1 oznacza lepszą przyłbicę do TIG?
Nie automatycznie. Klasa optyczna opisuje obraz, a nie czułość detekcji. Do TIG trzeba dodatkowo sprawdzić minimalny prąd TIG, Sensitivity, liczbę i rozmieszczenie sensorów oraz zakres DIN.
Czy True Color oznacza klasę 1/1/1/1?
Nie. True Color opisuje sposób odwzorowania barw, natomiast cztery cyfry dotyczą innych właściwości optycznych filtra.
Czy EN 379 nadal obowiązuje?
W Polsce PN-EN 379+A1:2010 została zastąpiona przez system PN-EN ISO 16321. Oznaczenia EN 379 nadal można jednak spotkać w dokumentacji i na produktach obecnych na rynku.
Opracowanie Allweld.pl: poradnik przygotowano na podstawie dokumentacji producentów filtrów spawalniczych, materiałów technicznych dotyczących EN 379 i EN ISO 16321 oraz parametrów przyłbic dostępnych w ofercie Allweld.
